به ناوی خودای گه وره و مه زن

له و کاتو که ئینسان ژا ئنیته سه ری زه وین دا تا ئو کاته که جلی مه رگ ئکاته به ر

هر ها شوینی فیر بوین و چت هل گرتنه بو خوی که ژیانی له دنیا دا خوش بیت و

ژیانیکی بی ئیش و راحتی بیت.

ماموستا قانع که سیکه که به ئیمه ئی ژیت که دنیا ئروات و نامینیت و بو ئیمه دا

فه قه ت یه ک چت ئه مینیت ؛ ئویش فه قه ت خاسی کردن و خاسی یه.

اقلیت ها و سیاست حقوق بشری  

( آوات باریكیان )

1-هر چند كه تعریف اصطلاح " حقوق بشر " و تعیین مصادیق آن را می توان جزء پیچیده ترین و در عین حال حساس ترین موضوعاتی دانست كه مجادلات بی پایان را سبب شده است ، اما امروزه مجموعه كثیری از حقوق ذیل اعلامیه ها ، میثاق و كنوانسیون های گوناگون مورد استناد قرار می گیرد ، با عطف به اعلامیه جهانی حقوق بشر ( مصوب دسامبر 1948 مجمع عمومی سازمان ملل متحد ) ، ایم حقوق از دو ویژگی " یكسان " و " انتقال نا پذیری " بر خوردارند . وصف یكسان بودن موجودی انسانی را متصور می شود  كه بدون هیچ قید و شرطی فارغ از نژاد ، زبان ، جنس ، موقعیت اجتماعی و همچنین شرایط جغرافیایی .... از حقوق ثاب و معینی بر خوردار است . این حقوق غیر قابل باز پس گیری و متعلق به فرد انسانی یادر مواردی گروه های انسانی می باشد ( انتقال  ناپذیری ) . بنظر می رسد كه جهانشمولی نیز از ویژگی هایی باشد كه نمی توان آن را از حقوق بشر جدا كرد و اساسا با لحاظ نكردن وصف جهانشمولی به دشواری می توان حتی خود حقوق بشر را نیز متصور شد .

2-حقوق بشر عرصه ای است كه حد اقل امكاناتی كه برای یك ریست آزادانه مورد نیاز است را فراهم آورده و در صورت عدم نقض ، انسان ها می توانند در مقابل جنبه های مخرب قدرت ، عرصه ای برای دفاع از خویش پدید آورند. در عمل این حقوق با پیش بینی مكانیسم هایی در سطح جهانی ، منطقه ای و داخلی ، دفاع از حق حیات و كرامت انسانی را هدف قرار داده و به نوعی اساسی ترین لازمه حیات اجتماعی تلقی می گردد زیرا حیطه وسیعی كه حقوق بشر در پی ساماندهی آن است ، همان حیطه ای است كه ضروریات اولیه حیات جمعی انسان ها نیز در آن تعریف می شود . باید به خاطر داشت كه پیوسته بر دامنه این حیطه افزوده شده و از طرف دیگر ضمانت اجراهای حقوق مورد حمایت نیز به صورتی روز افزون در حال پیشرفت است

جهانی شدن واثرات آن بر مناطق كردنشین

سینمای کردی

اگر چه فیلم قدیمی ترین رسانه جمعی صوتی و تصویری در اواسط دهه 1920به چندبن شهر کردی رسید اما سینمای زبان کردی شروع کندی را داشت .در خصوص جنبه های سیاسی همه فیلم ها خواه وارد شده یا تولید شده به صورت بومی مجبور است توسط کمیته سانسور حکومت اجازه داشته باشند یک گزارشگر یک بار از کارگردانی کرد یلمازگونی، درمورداینکه چرا تا به حال هیچ فیلم کردی را به زبان کردی تولید نکرده است سوال پرسید .او در جواب گفت :واضحا به خاطر اینکه زبان کردی به طور قانونی در ترکیه ممنوع شده است .

اتحاد جماهیر شوروی و عراق تنها دو کشوری بوده اند که موانه سیاسی در منع توسعه فیلم کردی کمتر بوده است .در اواسط دهه 1920 دو فیلم اصلی در قفقاز شوروی در شرح زندگی کردها قبل و بعد از انقلاب اکتبر تولید شد اگر چه هیچ کدام از این فیلم ها کردی نبوده اند .کار های دیگر چهار اثر هستند در مورد کردهای شوروی در سال های 1956،1932،1979، 1982 تولید شده اند .

تولید فیلم در عراق ریشه جدید دارد در 1950 تنها دو فیلم زیر نظر کار گردان خارجی تولیدشد .سر مایه و کار کنان اموزش دیده (                       )حتی در بغداد هم وجود نداشتند چه برسد به نواحی استانی همچون کردستان .

تعداد فیلم های خارجی پخش شده به طور سالانه درطول آن زمان 400 فیلم تخمین زده شده بود که از این 400 تا 30./. آن ها به زبان مصری و عربی بود و تقریبا همه فیلم هخای غیر عربی به زبان عربی زیر نویس می شد .اولین باری که یک فیلم در یک شهر کردی عراق به نمایش گذاشته شد در جولای 1925 در سلیمانیه به زیر نویس کردی به نمایش درامداین شرایط در دو دهه آخر به طور موثر تغییر یافته بود .در سال های 1970 کارکنان آموزش دیده قابل دسترس بود اگر چه آن ها مجبور بودند به عنوان یک     گروه(تیم ) تولیدی غیر کردی کار کنند   .تعدادی دانشجوی کرد تحصیلکردند و آموزش های پیشرفته را در آپارات در یافت کردند .علی رغم آن زیر شرایط سیاسی آن زمان آن ها قادر به تولید فیلم کردی نبوند .قبل از 1960 زیر نویس در ایران رایج شده بود اما بعدا فیلم های خارجی دوبله شده جای ان را گرفت دو.بله کرده به زبان کردی تا اخیرا اجازه داده نمی شد .

سینمای کردی سر انجام در اواخر 1980واوایل1990 متولد شد .تغییرات انقلابی و عظیم در رسانه های صوتی تصویری کنترل کامل بر جریانات فیلم ها و برنامه های تلوزیون رابرای دولس استبدادی غیر ممکن کرده بود تغییر سیاسی مهم عقل گیری قابل ملاحظه  ی جنیش های کردی در کشور های غربی بود که کارهای صوتی ،تصویری را تولید کرد که توانایی رسیدن به کردستان را از طریق رسانه ویدئویی را داشت در سال 1989 آماده سازی برای تولید فیلم محرک  کردی 0(       )مهیا شد .فیلمبرداری برنامه ریزی شده بود که در سال 1990 با شرکت چند صد بازیگر کرد شروع شده بود .کنترل حکومتی محدود را می توان در اماده سازی متن فیلم دید .براساس نسخه فولکلور (قومی ) تر جمه شده به عربی متن ان توسط یک نویسنده عرب نوشته شده که سپس به کردی تر جمه شد پروژه ظاهرا به خاطر بحران گیلف در سال های 1990-1 نا کانل ماند تولید فیلم نرگس بوکی کوردستان با بودجه خصوصی در روزی شروع شد که عراق در آگوسا 1990 به کویت حمله کرد .فیلمبرداری در کردستان آزادشده تکمیل گشت فیلم تولید شده توسط بازیگر مکی عبد ا... در مورد فراردختری از عروسی ترتیب شده است که در می یابد معشوقه او به خاطر فعالیت های سیاسی زندانی شده است تولید کننده فیلم را در سال 1993 در چند کشور اروپایی به نمایش گذاشت .دیگر سینما توگرافر،مهدی امید ،تحصیل کرده در سینمای اتحاد شوروی در 1980 او کارگردان یک فیلم بر اساس رمانی نوشته شده توسط یک نویسنده کرد عراقی که بعدادر هفدهمین فستیوال فیلم در گوتن برگ به نمایش در امد .در ایران اولین تجربه های فیلم توسط تیمور پاتایی به وقوع پیوست که بعدا   کارگردانی چندین فیلم مستند را              

 به عهده گرفت که در میان انها فیلم نان و آزادی (1984)که در منطقه آزاد شده کردستان عراق فیلم برداری شده است .او در سنندج به دنیا امد و در دانشگاه تهران در رشته هنر های زیبا فارغ التحصیل شد کارهایش را در سال 1980 در تلویزیون شروع کرد .سینمای کردی در ترکیه توسط یلاز گونی بازیگر ،کارگردان و نویسنده و فعال سیاسی و یک شخصیت مشهور در سینمای بین المللی دست به کار شد .او سینمای انقلابی را معرفی کرد و به مقام یک قهرمان کرد رسید .هویت کردی یلاز و فیلم هایش توسط هر دو حزب چپ و راست انکار شده است .و به خاطر آفرینش های انفلابی اش زندانی شد و بعدا به فرانسه تبعید شد که در همان جا در سال 1982 در گذشت وفیلم او با نام یول که جایزه پالم دِاُرکن (خه لا تی خورمای زیر ینی)را در سال 1982 برده بود تا سال 1993 در ترکیه ممنوع بود .بر اساس سنت گونی کار گردان دیگر کرد نیزامیتن آریچ (    )فیلم (یک آواز برای بکو )را در تبعید کرد که اولین جایزه اولیور داور(         ) را در نهمین فستیوال باستینا در 1993 رابرد این فیلم در مورد زندگی مردم کرد در مبارزه علیه حکومت ترکیه است وسر انجام «مم وزین »در سال 1992 توسط اقیط ایلاجی که ترک بود اما به اصل کرد ،که در آغاز با زبان ترکی بود که بعدا به زبان کردی دوبلاژشد در سینمای کردی و فیلم سینمایی آسو و چاره نوش یا سرنوشت توسط سلمان فایق که در کرکوک متولد شده است تولید شد .آژانس بین المللی توسعه سوئد هزینه های انستیتوی کرد در پاریس را برای تولید ویدئوهای تولادات تاتری ،تاتر کردی تفلیسی گرجستان را تقبل کرد .

علی رغم مشکلات اقتصادی در جمهوری اتحاد جماهیر شوروی سابق فعالیت های فرهنگی قابل ملاحظه ای بود .در نوامبر1993 بعد از شکست در یک جلسه با حضور روشنفکران و هرمندان کرد در ارمنی در ایروانسینمای کردی تاسیس شد .به دلیل اینکه تولید فیلم در این جمهوری ها خیلی کم هزینه تر بود فیلم تونل در تاجیکستان تولید شد و در عین حال فیلم گروه گرگان ( )در ترکمنستان تولید شد

                                                                                     ترجمه ایوب اقابک پور

این را با سكوت بخوان

یك تاریخ مه آلود كه از وحشت یك لحظه عریانی و رسوایی دست بر گوش نهاده به دامن تپه های نیرنگ پناه می برد و هنوز از ترس تهمت ها به خود می لرزد من نیز به سقوطی كه پر از  جراهای با پاسخ های در هم است در می هم . و به دنبال پاسخی هستم كه خود نیز آن را می دانم !! و می پذیرم ننگ آن لحظه را كه  تن به تارخ می فروختم ، دامن به تارخ می فروختم و نمی دانم چگونه بپذیرم كه من خود همه ام به تاریخ فروختم و اكنون در انتظار باز پس گرفتن حقیقتی از شرافتم !!!   سنگ و قبر ، من و اعتبار ، مات و مبهوت در انتظار عزتی فراتر از نفس به هم خیره می شویم اما چه كنیم كه دستانمان یخ زده و كسی نیست كه شبانه بخواند قصه ای از (( اینجا آفتاب است )) از خاور طلوع یك هویت تا باخترغروبی از خون و ازدحام نفس هایم را پیاده به كوه هایی از تبار كردستان و دشتی از ن‍‍‍‍ژاد كرد می پیمایم و آنجا به چادر هویت می رسم به خانه ای از اعتبار و اصالت و آنجاست كه به تاریخ دیگر هیچ نمی فروختم و از اوی فخرها ، معناها ، غرور ها و شوكت ها می خرم و اعتبار آن قلم حلق آویز می كنم و ابراهیم گونه از برایش تیغ بر وجود می نهم و قلم قربانی می كنم ، جان می فروشم و به طراوت یك جاودانگی ، همیشگی می شوم و می دانم پاسخ آم سؤال مجهول را كه  چرا  ؟؟                                                       

ضمن پوزش از خوانندگان به خاطر وقفه ای که در ارسال مطلب به و جود آمده است به اطلاع میرساند طی روزهای آینده مطالب شماره جدید هانا در وبلاگ قرار میگیرد.